ترخیص کالا از گمرک، یکی از مراحل اساسی در فرآیند صادرات یا واردات کالاست و برای انجام آن، نیاز به دانش فنی و آگاهی از قوانین و مقررات مرتبط دارید. این فرآیند دارای پیچیدگیهای خاص خود است که در صورت عدم آگاهی از آنها، ممکن است با مشکلاتی مواجه شوید. لازم به ذکر است که ترخیص کالا یک مسئله تخصصی است و انجام آن بدون تجربه ممکن نیست. اگر شما یک فرد بدون تجربه یا تخصص لازم هستید و قصد انجام این امور را دارید، ممکن است با ضرر و زیانهای جبران ناپذیری مواجه شوید.
بارنامه واردات
بارنامه، یک سند (اوراق بهادار) است که توسط شرکتهای حمل و نقل زمینی، دریایی و هوایی صادر میشود. این سند حاوی جزئیاتی از کالا شامل مشخصات آن، نام فرستنده، دریافت کننده کالا (که به عنوان خریدار داخل ایران شناخته میشود)، تعداد و وزن کالا میباشد. بررسی دقیق این موارد در بارنامه بسیار حیاتی است.

ثبت سفارش کالا
جهت ترخیص کالا، ابتدا باید مرحله ثبت سفارش را انجام دهید که یکی از پیش نیازهای این فرآیند محسوب می شود. در این مرحله، نیاز به داشتن کارت بازرگانی دارید تا بتوانید در سامانه جامع تجارت ایران (NTSW) سفارش خود را ثبت کنید. در این فرآیند، ابتدا با بارگذاری پروفرمای سفارش در سامانه، مشخصات کالای شما برای بررسی قوانین وارداتی نظیر آزادی کالا برای واردات، عدم تولید داخلی، عدم ممنوعیت و اولویت کالایی ارائه میشود. سپس پس از بررسی پیش فاکتور و مطابقت با مقررات، مجوز ثبت سفارش و واردات کالا به شما اعطا میشود.
حواله ارزی
بعد از ثبت سفارش کالا، مرحله بعدی تسویه حساب خرید کالاست، که برای انجام آن نیازمند داشتن حساب ارزی است و همچنین هنگام ثبت سفارش باید حساب بانک مورد نظر را ارائه دهید. برای این کار، ابتدا باید از بانک مرکزی درخواست تخصیص ارز نمایید و پس از تأیید تخصیص توسط بانک مرکزی، میتوانید هزینه خرید کالا را به بانک عامل پرداخت کنید و سپس حواله ارزی صادر نمایید. توجه داشته باشید که انجام این مراحل به وجود داشتن کارت بازرگانی و مجوزهای مربوطه وابسته است.
حمل و نقل
در مرحله حمل و نقل کالا، پس از انتخاب نحوه بارگیری کالا توسط خریدار و تأیید فروشنده (که در اینکوترمز و پروفرما ذکر شده است)، عملیات بارگیری آغاز میشود. برای انجام این فرآیند، نیاز به همکاری با یک شرکت حمل و نقل بین المللی دارید. این شرکت بر اساس تعهداتی که در اینکوترمز و پروفرما بین خریدار و فروشنده تعیین شده است، هزینه و روش حمل کالا را مشخص میکند. روشهای حمل ممکن است بر اساس ترجیحات خریدار، نوع کالا، وزن، و حجم آن، شامل حمل هوایی، دریایی، یا زمینی باشد.
رهگیری کالا
پس از بارگیری و حمل کالا به گمرک کشور مقصد، شما میتوانید فرآیند رهگیری کالا را آغاز کنید. رهگیری کالا به معنای بررسی و پیگیری زمان رسیدن کالا، زمان حرکت کالا از مبدأ و سایر جزئیات مشابه میباشد. در این مرحله، هر خریدار و یا ترخیص کار میتوانند کالا را رهگیری کنند و اطلاعات مرتبط را به خریدار ارائه دهند تا وضعیت حرکت و مکان کالا را بررسی و پیگیری کنند.
ترخیص کالا
ترخیص کالا از گمرک ایران به چندین مرحله تقسیم میشود و انجام آن مطابق با مراحل زیر انجام میپذیرد. حفظ ترتیب این مراحل بسیار حیاتی است تا از وقوع مشکلات و چالش های ممکن در گمرک جلوگیری شود. این مقاله میتواند به شما کمک کند تا با روند ترخیص کامل آشنا شوید. با این حال، توصیه میشود که قبل از ترخیص کالای خود از گمرک، حتماً با متخصصین مشورت کنید و یا از خدمات یک شرکت ترخیص کاری بهره مند شوید، تا از وقوع ضرر مالی و زمانی جلوگیری شود.

اخذ ترخیص
اخذ ترخیصیه، اولین مرحله در فرآیند ترخیص کالا از گمرک است و این سند از شرکت حمل و نقل (مثلاً حمل دریایی، حمل هوایی یا زمینی) دریافت میشود. این سند به عنوان ترخیصیه یا “Delivery Order” شناخته میشود و معمولاً توسط ترخیصکار به گمرک ارائه میشود تا نشان دهد که انجام مراحل ترخیص برای کالا بلا مانع است.
مشخصات ترخیصیه شامل موارد زیر میشود: مشخصات گیرنده کالا، نام و اطلاعات وسیله حمل، شماره بارنامه و تاریخ صدور آن، محل بارگیری و مقصد، تعداد و نوع کالا، جزئیات بسته بندی و شرح کالا، وزن خالص، نام شرکت و…. فهرست کل بار را شامل میشود.
به منظور بارگذاری اطلاعات ترخیصیه در سامانه EPL، میتوانید با ورود به حساب کاربری خود، گزینهٔ “واگذاری ترخیصیه” را انتخاب نمایید.
رسید قبض انبار
دریافت رسید قبض انبار، مرحله دوم در فرآیند ترخیص کالا از گمرک است و باید این مدرک را از شرکت حمل و نقل بینالمللی به دست آورید. رسید قبض انبار شامل اطلاعاتی نظیر تعداد کالا، محل نگهداری کالا، نام کالا، مشخصات کالا، و صاحب کالا است.
قبض انبار، رسیدی است که شرکت حمل و نقل بین المللی کالا را به یکی از محیط های گمرکی تحویل داده و رسید آن را دریافت کرده است.
برای مثال، اگر کالای شما از طریق حمل دریایی حمل شده باشد، میتوانید با در دست داشتن یکی از دو گروه مدرک زیر، رسید قبض انبار را دریافت کنید:
۱. سه نسخه اصل بارنامه (BL – Bill of Lading)
۲. ریلیز شده
مشابه این موارد، برای حمل هوایی و زمینی نیز صدق میکند و با داشتن مدارک مورد نیاز، میتوانید به دریافت رسید قبض انبار کالای خود اقدام کنید.
علاوه بر ترخیصیه و قبض انبار، برای ترخیص کالا، ممکن است نیاز به دریافت دیگر مدارک هم داشته باشید:
۱.خروج کانتینر: اگر کالا با استفاده از کانتینر حمل شده باشد، باید مدرک خروج کانتینر را نیز دریافت کنید تا اثبات کند که کانتینر از محیط گمرکی خارج شده است.
۲. ترخیصیه الکترونیکی: در برخی موارد، ترخیص کالا به صورت الکترونیکی انجام میشود و باید مدرک ترخیصیه الکترونیکی را دریافت کنید. این مدرک شامل اطلاعات مرتبط با ترخیص کالا در سیستم گمرکی است.
همچنین ممکن است به مدارک دیگری نیز نیاز داشته باشید، به عنوان مثال مدارک مربوط به واردات و صادرات خاص یا اجازهنامههای ویژه به تأمین کننده مربوط. اطمینان حاصل کنید که با توجه به نوع و خصوصیات کالای شما، تمام مدارک مورد نیاز را جمعآوری و ارائه دهید تا فرآیند ترخیص کالا به درستی انجام شود.
